Pitch voor de herontwikkeling van ‘Complex 208’: 320 woningen verdeeld over 12 bouwblokken in de wijk Lombardijen, Rotterdam. De Rotterdamse woningcorporatie Com·Wonen kampt met een dilemma: vervangende nieuwbouw of een duurzame revitalisering van Complex 208 voor een periode van 25 jaar?

Om antwoord te krijgen op deze vraag organiseerde Com·Wonen een pitch waarin zes jonge architectenbureaus gevraagd zijn hun visie te geven op de mogelijkheden voor herontwikkeling van Complex 208.

De wijk Lombardijen kampt met een eenzijdige woningvoorraad, verarming, verjonging, verkleuring en structurele afname van het aantal inwoners. De plannen voor wijkverbetering richten zich op vernieuwing van de eenzijdige en deels verouderde woningvoorraad, de verbetering van de openbare ruimte, de sociale infrastructuur en het voorzieningenniveau. ...

Door de afwijkende bouwhoogte en typologie vormt Complex 208 een duidelijk afgebakende enclave in de wijk. Het harde materiaalgebruik, de gesloten plint en het grootschalige, massieve karakter van het complex ondermijnen de toegankelijkheid en de aantrekkelijkheid van het complex.

Op complexniveau speelt deels dezelfde problematiek: de overgang tussen het complex en de openbare ruimte is hard en de materialisering van de buitenruimte is laagwaardig. De buitenruimte tussen de bouwblokken heeft geen functie waardoor deze nauwelijks wordt gebruikt. Er is geen differentiatie tussen de bouwblokken onderling, hetgeen het monotone karakter van Complex 208 onderstreept.

Op het niveau van het bouwblok is er nauwelijks differentiatie tussen de woningen. De plattegronden zijn krap en star en de buitenruimte, een klein en ondiep balkon, is nauwelijks ...

bruikbaar. Het jaren 60 complex is bovendien op bouwtechnisch en bouwfysisch gebied behoorlijk verouderd.

De visie van P·A op de revitalisatie van complex 208 draagt enerzijds bij aan een oplossing voor de problematiek op wijkniveau en biedt anderzijds een concrete oplossingsrichting voor de specifieke problemen waar Complex 208 mee kampt.

P·A stelt dat een goede doelgroepdefinitie bepalend is voor de uiteindelijke eindkwaliteit van de herstructurering. Hiertoe wordt het huidige bewonersprofiel in kaart gebracht, wordt inspraak van bewoners mogelijk gemaakt en wordt de gewenste doelgroep beschouwd over de gehele levensloop van 25 jaar. Het bewonersprofiel wordt teruggekoppeld aan de doelstellingen van Lombardijen en er wordt actief ingespeeld op actuele wijkontwikkelingen en nieuwe doelgroepen. ...

De eerste peiler van de visie, duurzaamheid in ‘ecologische zin’, wordt bewerkstelligd door de binnentuinen te activeren en door het daklandschap in te zetten voor bijvoorbeeld waterberging, grijs water, warmte/koude opslag, moestuinen en kassen.

Een tweede peiler van de visie is duurzaamheid in ‘sociaal economische zin’. Onder sociaal economische duurzaamheid wordt verstaan: de strategische herontwikkeling van het complex, gebaseerd op een tijdspanne van 25 jaar. Hiertoe wordt allereerst de kwaliteit van de woning verhoogd; het formaat, de typologische variatie en de keuzemogelijkheden voor de bewoner worden vergroot en iedere woning krijgt een degelijke buitenruimte. Voorts wordt de kwaliteit van de leefomgeving vergroot door hoogwaardige materialen toe te passen ...

en door programma elementen toe te voegen aan de buitenruimte waardoor het gebruik wordt gestimuleerd. Tot slot wordt de sociale cohesie binnen het bouwblok en binnen het complex gefaciliteerd door bewoners actief en structureel te betrekken bij de planvorming en bij de exploitatie van het complex na herstructurering.