7 min. leestijd transformation scan

De kerk van het Midden-Limburgse dorp Melick heeft nauwelijks nog een religieuze functie, maar het gebouw is nog steeds een betekenisvol baken in het dorpslandschap. Zo zijn er in vele dorpen kerken die behoren tot het cultureel erfgoed van de regio – al dan niet met een monumentale status. Om tot goede herbestemming van deze bijzonder plekken te komen is begrip nodig van de alledaagse waarde van deze kerkgebouwen. 

 


De publicatie ‘Kerkdorp Melick, een landschap in transitie’ die Jip Pijs samen met Ton van der Pennen schreef, biedt een handreiking voor het in kaart brengen van deze waarde en het vertalen ervan naar principes voor een herbestemming.

Lees ‘Kerkdorp Melick, een landschap in transitie op de website van de TU Delft.

 
 
 
de eerste communie (foto door Jos Vervuurt)

de eerste communie (foto door Jos Vervuurt)

processie tijdens Allerzielen (foto door Jos Vervuurt)

processie tijdens Allerzielen (foto door Jos Vervuurt)

collage van tekeningen van het kerkgebouw op de narratieve kaarten van dorpsbewoners

collage van tekeningen van het kerkgebouw op de narratieve kaarten van dorpsbewoners

 
 

narratieve kaarten

De kerk van Melick dreigt gesloten en gesloopt te worden. Daarmee zou het hart uit deze dorpsgemeenschap verwijderd worden. De kerk heeft de afgelopen jaren weliswaar aan gebruikswaarde ingeboet, het blijft een ‘hoofdrolspeler’ in de verhalen over Melick. Om deze aanname te onderzoeken, dat met het verdwijnen van de kerk de leefbaarheid van het dorp wordt aangetast, is het mentale landschap van Melick in kaart gebracht. Hiervoor organiseerden we in 2017 verschillende workshops en vroegen de deelnemende inwoners van Melick om hun dorp te tekenen en deze tekeningen aan elkaar te presenteren.

 
 
een van de narratieve kaarten met enkele geluidsfragmenten uit de presentatie van de respondent.

een van de narratieve kaarten met enkele geluidsfragmenten uit de presentatie van de respondent.

 
 

Zowel de kaarten als de presentaties gaven kennis over de waardering en het alledaagse gebruik van dit (dorps)landschap en de kerk in het bijzonder. De kerk bleek een onmiskenbaar en een belangrijk baken. We noteerden de verhalen voor een ontwerp voor de herinrichting van het kerkgebouw om daarmee het teruglopende en eenzijdige gebruik van dit gebouw te doorbreken en het gebouw een nieuwe betekenis te geven in Melick.

 
 
 
0 (1).jpg
 
 
 

ontwerpend onderzoek

In een ontwerpend onderzoek is gekeken hoe het kerkgebouw als dorpshuis met dagkapel, tuincafé en wandelaarshostel kan functioneren. Het ontwerp is slechts een vingeroefening. Het is bedoeld om de mogelijke toekomsten te laten zien en discussie over een mogelijke herbestemming aan te zwengelen. De principes en verschillende programmeringen die in het ontwerpend onderzoek de revue passeren, bieden aanknopingspunten voor toekomstige invullingen die passen in het (mentale) dorpslandschap van Melick - zonder dat er een litteken geslagen wordt in het dorp.

 
 
 
180126-P5-presentatie67.jpg
R- (6).jpg
 
03.jpg
 

kerkenvisies: een toekomst voor kerkgebouwen

Bij het opstellen van kerkenvisies kan het gebruik van narratieve kaarten en ontwerpend onderzoek een meerwaarde leveren. Naast het betrekken van stakeholders, vraagt het onder andere om goede inventarisatie van de cultuurhistorische waarde, planologische status en financiële positie en mogelijkheden.

Dit onderzoek toont dat bewoners met eenvoudige middelen betrokken kunnen worden in het proces van visievorming. Door de bevindingen direct te vertalen naar ontwerpschetsen, worden mogelijke toekomsten voorstelbaar en kunnen stakeholders gemotiveerd worden om aan de slag te gaan. Een kerkenvisie kan zo direct aanleiding bieden tot concrete herbestemming.

 

Wil je ook aan de slag met ontwerpend onderzoek om de toekomst van een religieus gebouw te ontdekken? Of benieuwd naar onze werkwijze?

 
 

PUBLICATIE

 

auteurs
Jip Pijs / Ton van der Pennen

mogelijk gemaakt door
TU Delft